İçindekiler
Kuyumcu vitrininde ya da bir ürün sayfasında altın fiyatlarına bakarken “has”, “gram”, “milyem” ve “işçilik” gibi kavramlarla sık sık karşılaşırsınız. Bu kavramlar birbirine yakın görünse de her biri fiyatın farklı bir parçasını anlatır.
Bu yazıda bu terimleri tek tek açıklıyor, bir altın takının fiyatının nasıl oluştuğunu basit bir örnekle gösteriyoruz.
Has altın nedir?
Has altın, alaşım içermeyen, en yüksek saflıktaki altındır ve 24 ayar olarak da anılır. Piyasada has altın denince genellikle 995 milyem (binde 995) ya da 999,9 milyem saflıktaki altın kastedilir.
Has altın kuru, altın piyasasının temel referansıdır. Ayarlı takıların içindeki altının değeri de bu kur üzerinden hesaplanır.
Gram altın nedir?
Gram altın, genellikle 1 gram ve üzeri ağırlıklarda, has (24 ayar) saflıkta üretilen külçe altındır. Takı olarak değil, birikim amacıyla tercih edilir. Kurlar sayfalarında gördüğünüz “gram altın” fiyatı, bu saflıktaki 1 gram altının alış ve satış fiyatını gösterir.
Çeyrek, yarım ve tam gibi ziynet altınları ise 22 ayar olarak basılır ve kendi fiyatlarıyla alınıp satılır; fiyatları gram altından farklı belirlenir.
Milyem ve has karşılığı
Milyem, bir alaşımdaki saf altın oranının binde olarak ifadesidir. 14 ayar altının milyemi 585, 22 ayarınki 916’dır. Bu oran, bir takının içinde ne kadar saf altın bulunduğunu hesaplamanızı sağlar:
| Ayar | Milyem | 10 gramın has karşılığı |
|---|---|---|
| 8 ayar | 333 | ≈ 3,33 g |
| 14 ayar | 585 | ≈ 5,85 g |
| 18 ayar | 750 | ≈ 7,50 g |
| 22 ayar | 916 | ≈ 9,16 g |
Bu tablo, aynı ağırlıktaki takılar arasında neden ayar farkının fiyatı doğrudan etkilediğini gösterir. Ayar farklarını 14 ayar mı 22 ayar mı? yazımızda ayrıca ele aldık.
İşçilik nedir?
İşçilik, ham altının bir takıya dönüşmesi için harcanan emeğin ve üretim maliyetinin karşılığıdır. Tasarım, döküm, kaynak, cila, taş yerleştirme, kalite kontrol ve bazı modellerde el işçiliği bu kalemin içindedir.
İşçilik çoğu zaman altın değerinin bir yüzdesi olarak ya da gram başına ek bir tutar olarak ifade edilir. Sade bir zincirde işçilik payı düşükken, ince detaylı, taşlı ya da el yapımı bir modelde belirgin biçimde daha yüksek olabilir. Bu nedenle aynı gram ve ayardaki iki takının fiyatı birbirinden farklı olabilir.
Örnek bir hesap
Hesabın mantığını görmek için yuvarlak ve tamamen varsayımsal rakamlar kullanalım. Diyelim ki has altının gram satış fiyatı 1.000 TL ve 14 ayar, 10 gramlık bir kolyeye bakıyoruz:
- Has karşılığı: 10 g × 0,585 = 5,85 g
- Altın değeri: 5,85 g × 1.000 TL = 5.850 TL
- İşçilik (örnek olarak %20): 5.850 TL × 0,20 = 1.170 TL
- Tahmini satış fiyatı: 5.850 TL + 1.170 TL = 7.020 TL
Gerçek fiyatlar güncel kura, ürünün işçiliğine ve mağazanın fiyatlandırmasına göre değişir. Güncel has altın kuruyla kendi hesabınızı yapmak için Altın Hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.
Alış ve satış fiyatı neden farklı?
Kurlar her zaman iki fiyatla gösterilir: alış, kuyumcunun altını sizden satın aldığı fiyat; satış, size sattığı fiyattır. Aradaki farka piyasada “makas” denir ve piyasa koşullarına göre genişleyip daralabilir.
Bir takıyı bozdurduğunuzda değerlendirme genellikle takının has karşılığı ve güncel alış kuru üzerinden yapılır; işçilik bedeli çoğu durumda geri ödenmez. Bu nedenle takı alırken işçilik, takının tasarımı ve kullanım keyfi için ödenen bir bedel olarak düşünülmelidir.
Fiyat etiketini nasıl okumalı?
- Ürünün ayarını ve gramını kontrol edin; bu ikisi has karşılığını belirler.
- Taşlı ürünlerde taşın türünü ve varsa sertifika bilgisini öğrenin; taş, altından bağımsız bir değer kalemidir.
- Aynı modelleri karşılaştırırken yalnızca toplam fiyata değil, ayar ve gram bilgisine de bakın.
- Sorunuz olursa çekinmeden sorun; şeffaf bir kuyumcu fiyatın nasıl oluştuğunu açıklayabilir.
Sitemizdeki altın ürünlerin fiyatları güncel kura göre hesaplanır. Ürünleri Altın Bileklik, Altın Kolye ve 22 Ayar Bileklik kategorilerinde inceleyebilirsiniz.
Takı mı, gram altın mı?
Gram altın ve takı farklı ihtiyaçlara cevap verir. Gram altın, işçilik içermediği için değeri neredeyse tamamen içindeki saf altına bağlıdır; takılmaz, saklanır. Takı ise içindeki altının yanında tasarım, emek ve kullanım keyfi sunar; her gün takılabilir, hediye edilebilir ve bir hatıraya dönüşür.
Bu yüzden “hangisi daha iyi” sorusunun tek bir cevabı yoktur. Takı alırken işçiliği tasarımın ve zanaatin karşılığı olarak görmek, beklentileri doğru kurmanızı sağlar. Altını hangi amaçla değerlendireceğinize kendi koşullarınıza göre karar vermeniz en sağlıklısıdır.
